Fabryka Zygmunta Jarocińskiego

Fabryka Zygmunta Jarocińskiego (fot.: Adam Brajter)

W kwietniu 2013 roku z inicjatywy oddziału łódzkiego Towarzystwo Opieki nad Zabytkami złożyło wniosek o wpis do wojewódzkiego rejestru zabytków kompleksu dawnej fabryki wyrobów bawełnianych i wełnianych Zygmunta Jarocińskiego przy ul. Targowej 28/30. Po rocznych pracach decyzją z dnia 16 kwietnia 2014r. wojewódzki konserwator zabytków wpisał obiekt do rejestru pod nr A/150.

Kompleks fabryczny stanowi dużą wartość nie tylko ze jako jeden z lepiej zachowanych przykładów architektury przemysłowej z ozdobionym wieżą monumentalnym budynkiem magazynów oraz największą zachowaną w Łodzi XIX-wieczną halą szedową dawnej tkalni. Istotna jest tu przede wszystkim postać właściciela, Zygmunta (Szmula) Jarocińskiego (1823 – 1909), jednego z najzamożniejszych przemysłowców pochodzenia żydowskiego.

Przybył on do Łodzi w połowie XIXw. W 1888r. zakupił istniejący zakład fabryczny przy ul. Targowej, następnie znacznie go rozbudował. Jarociński zasiadał w we władzach m. in. Towarzystwa Kredytowego miasta Łodzi (członek komitetu nadzorczego), Łódzkiego Towarzystwa Wzajemnego Kredytu (prezes rady), Towarzystwa Gazowego (prezes Zarządu), był też udziałowcem Banku Handlowego w Łódzi. Małżonkowie Berta i Zygmunt Jarocińscy ufundowali budynek Żydowskiej Szkoły Rzemieślniczej „Talmud Tora” (obecnie mieści się tam Wydział Nauk o Wychowaniu Uniwersytetu Łódzkiego), efektem działalności filantropijnej był też między innymi budynek ochronki dla dzieci żydowskich przy ul. Jaracza.

W 1929 roku zakłady przekształcono w spółkę akcyjną Przemysł Włókienniczy, Sukcesorowie Zygmunta Jarocińskiego. Podczas II wojny światowej w obiekcie Niemiec Adolf Kebsch uruchomił fabrykę pończoch. Po wojnie fabrykę włączono do Państwowych Zjednoczonych Zakładów Przemysłu Pończoszniczego nr l, następnie „Iwona”. Obecnie teren wystawiony jest przez obecnego właściciela na sprzedaż.

Jak można przeczytać w uzasadnieniu wpisu do rejestru zabytków: „Silna pozycja zakładów Jarocińskiego w łódzkim przemyśle włókienniczym, a także szeroka działalność pozaprzemysłowa fabrykanta sprawiły, iż odegrał on istotną rolę w dziejach miasta. Przedmiotowy zespół fabryczno-rezydencjonalny stanowi najważniejsze materialne świadectwo działalności Zygmunta Jarocińskiego, odzwierciedlające swą architekturą i skalą znaczenie przemysłowca w dziejach miasta”.

Wpis do rejestru objął następujące obiekty: charakterystyczną portiernię od ul. Targowej, willę, magazyn przędzy, szedową tkalnię, maszynownię, kantor, oficynę mieszkalno-magazynową oraz skład. We wpisie uwzględniono również otoczenie zabytku.

Zarówno portiernia jak i willa stoją w miejscu planowanej do niedawna jezdni trasy Nowotargowej. Zgodnie z treścią uzasadnienia wpisu, „(…) wpis do rejestru zabytków ma na celu m. in. pozyskanie instrumentów prawnej ochrony konsewatorskiej (…) umożliwiających trwałe zachowanie elementów zabytkowego zespołu zagrożonych rozbiórką w związku z planowanymi działaniami inwestycyjnymi. W odniesieniu do zastrzeżeń podniesionych w toku postępowania przez Zarząd Dróg i Transportu Urzędu Miasta Łodzi należy wskazać, iż wpis do rejestru zabytków nie wyklucza możliwości translokacji obiektów usytuowanych w rejonie planowanej inwerstycji drogowej”. Znamy jednak wstępne ekspertyzy wykonane na zlecenie obecnych właścicieli, które jednoznacznie stwierdzają, że translokacja jest niemożliwa ze względów konstrukcyjnych. Mamy nadzieję, że po niedawnym usunięciu tego odcinka trasy Nowotargowej z Wieloletniej Prognozy Finansowej, obiekty nie będą już zagrożone tą niepotrzebną i szkodliwą inwestycją.

Zobacz animację przedstawiającą historię rozbudowy kompleksu oraz galerię zdjęć. Dziękujemy firmie „Archimode” za umożliwienie zwiedzenia obiektu.

 

Dodaj odpowiedź

 


Zobacz Towarzystwo Opieki nad Zabytkami w Łodzi na Facebooku