Festiwal Światła

Październik 4th, 2016

Przez 3 wieczory od 7 do 9 października 2016r. łódzka historyczna architektura znów zyska efektowne podświetlenie w ramach Light Move Festival

12115636_10206165019298494_1499376662650376083_n

Fot.: Adam Brajter

Towarzystwo Opieki nad Zabytkami oddział w Łodzi zaprasza na organizowane przez siebie imprezy towarzyszące: 

  • W sobotę spacer śladem kamienic ul. Piotrkowskiej – start przy pl. Wolności pod pomnikiem o godz. 11.00.
  • Przez 3 dni festiwalowe kursował będzie zabytkowy tramwaj Sanok od pętli przy ul. Północnej do skrzyżowania al. Kościuszki i Mickiewicza.  
    • odjazdy z Północnej:
      19.00, 20.00, 21.00, 22.00,
    • odjazdy z al. Kościuszki / Mickiewicza:
      19.15, 20.15, 21.15, 22.15

 

W niedzielę 9 października przypominamy o spacerze w ramach regrantingu – Osiedle Stoki. Zbiórka przy krańcówce tramwaju na Stokach o godz. 11.00.

 

 

Wycieczki autokarowe

Wrzesień 16th, 2016

Zapraszamy do udziału w wycieczkach autokarowych w październiku:

Wycieczka na Dolny Śląsk i Opolszczyznę (2 dni)

15-16 października 2016

Trasa: Łódź – Wrocław – Świdnica – Książ – Wałbrzych (65km – „złoty pociąg”) – Krzeszów – Srebrna Góra – Kamieniec Ząbkowicki – Ząbkowice Śląskie – Paczków – Nysa – Łódź

Cena:

dla członków TOnZ o. w Łodzi z opłaconą składką: 140 zł

dla pozostałych: 150 zł

Cena zawiera: przejazd autokarem, nocleg, ubezpieczenie, opiekę przewodnika, obiadokolację i śniadanie.

Cena nie zawiera: wstępów do zwiedzanych obiektów  (ok. 40 zł)

Wyjazd 15.10 o godz. 7:00 sprzed Łódzkiego Domu Kultury. 

Zapisy i wpłaty do 5 października przyjmuje Janusz Królikowski, tel. 664-479-894

 

 

Kościółki Wielunia i zabytki okolic Złoczewa i Wielunia

22 października 2016

Trasa: Łódź – Niechmirów – Złoczew – Świątkowice – Skomlin – Kocilew – Krzyworzeka – Wielu (czas wolny) – Ruda – Gaszyn – Kadłub – Popowice – Ożarów – Grębień – Łaszew – Załęcze Wielkie (ognisko).

Cena: 80 zł + wstępy

Cena zawiera: transport autokarem, opiekę przewodnika, ubezpieczenie NNW, ognisko. 

Wyjazd: 8:00 sprzed Łódzkiego Domu Kultury, powrót ok. godz 20:30

Zapisy i wpłaty do 15.10 przyjmuje p. Jerzy Pisarkiewicz (EKO Tour) tel. 608 529 739

 

Środowe zebrania TOnZ

Wrzesień 13th, 2016

Po wakacyjnej przerwie wracają comiesięczne zebrania TOnZ oddział w Łodzi. 

Na najbliższe spotkanie w środę 14 września zaprosiliśmy byłego wojewódzkiego konserwatora zabytków, Wojciecha Szygendowskiego, by podzielił się kulisami swojej pracy. 

Zapraszamy o godz. 17:00.

 

Program spacerów po Łodzi

Czerwiec 24th, 2016

 

naglowek

 

Zapraszamy na nasze spacery po Łodzi – również przez całe wakacje! Oprócz spacerów odbędą się również dwie wycieczki zabytkowym tramwajem Sanok.

Cały program dostępny jest na stronie: www.tonz.org.pl/lodz/wycieczki-po-lodzi

 

 zadanie realizowane dzięki dofinansowaniu z budżetu Miasta Łodzi

Wyróżnienia wręczone

Maj 12th, 2016

Podczas majowego spotkania ogłosiliśmy wyróżnionych za działania na rzecz ochrony i opieki nad zabytkami. 

Decyzją Walnego Zebrania Członków uhonorowali zostali:

Urszula Niziołek-Janiak za konsekwentną i skuteczną pracę w Radzie Miejskiej na rzecz łódzkich zabytków.

prof. Krzysztof Stefański za prowadzone badania nad historią łódzkiej architektury oraz popularyzację wiedzy o niej w licznych wydawnictwach

Bartosz Stępień za wieloletnie popularyzowanie łódzkich ciekawostek i inspirowanie do patrzenia na Łódź inaczej

Wiesław Pierzchała (Dziennik Łódzki) za konsekwentne informowanie opinii publicznej o problematyce łódzkich zabytków

 

Za aktywną działalność na rzecz Towarzystwa wyróżnieni zostali również członkowie: 

Janusz Królikowski, Mira Brzozowska, Maria Budzyńska oraz decyzją prezesa Zofia Śmistek i Adam Brajter.

 

Zaproszenie na spotkanie i spacery

Maj 3rd, 2016

Podczas ostatniego Walnego Zebrania Sprawozdawczo-Wyborczego członkowie Towarzystwa Opieki nad Zabytkami Oddział w Łodzi podjęli uchwałę o konieczności uhonorowania osób działających na rzecz łódzkich zabytków i propagowania wiedzy o nich. Zapraszamy na spotkanie w dniu 11 maja 2016 o godz. 17:00, podczas którego po raz pierwszy wyróżnimy tych, którzy mają szczególne zasługi w ratowaniu łódzkich zabytków, ich ochronie i popularyzacji. Spotkanie odbędzie się w siedzibie Towarzystwa przy ul. Wigury 12a w Łodzi.

Renowacje i Zabytki

 

Podczas spotkania dla miłośników łódzkich zabytków dostępne będą darmowe egzemplarze najnowszego wydania kwartalnika „Renowacje i Zabytki” poświęconego Łodzi. 

Zapraszamy również do zapoznania się z nowym programem spacerów na maj i czerwiec.

 

Wiosenne spacery i wycieczki

Marzec 3rd, 2016

Na stronie http://www.tonz.org.pl/lodz/wycieczki-po-lodzi jest już dostępny program spacerów po Łodzi na marzec i kwiecień. 

Zapraszamy również do udziału w wycieczkach autokarowych (odpłatnych) poza Łodzią – 9 kwietnia  i 21 maja. 

 

 

1% podatku na zabytki

Luty 23rd, 2016

Jak co roku przypominamy o możliwości odpisania 1% podatku na opiekę nad zabytkami. Ogólnopolskie Towarzystwo Opieki nad Zabytkami jest Organizacją Pożytku Publicznego i od lat dzięki odpisom 1% wspiera różne inicjatywy związane z restauracją zabytków. 

By przekazać 1% w swoim rozliczeniu podatkowym należy wpisać w polu Nr KRS: 0000131582,  a w informacji uzupełniającej podać cel szczegółowy. 

Więcej szczegółów na stronie Podaruj 1% podatku.

 

Zebranie przedświąteczne – o zabytkach Piotrkowskiej

Grudzień 7th, 2015

W najbliższą środę, 9 grudnia zapraszamy na ostatnie w tym roku zebranie, tradycyjnie o świątecznym charakterze.

Pod koniec października złożyliśmy u Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków wniosek o wpis do rejestru zabytków kamienic przy ul. Piotrkowskiej pod numerami 10, 41, 52, 56, 57, 70, 71, 80, 84, 85, 87, 89, 102, 107, 108, 111, 113, 121, 123, 125, 136, 145, 149, 152. Obiekty te do tej pory były objęte jedynie nieprecyzyjnym wpisem obszarowym A/48 1971 roku oraz widniały w gminnej ewidencji zabytków. Podczas środowego zebrania przedstawimy historie tych kamienic. Zapraszamy o godz. 17

 

 

Ustawa o rewitalizacji a ochrona zabytków – dwa światy czy efekt synergii?

Listopad 3rd, 2015

Wchodząca za kilka tygodni w życie ustawa o rewitalizacji nie zawiera zapisów wprost odnoszących się do kwestii ochrony zabytków. Nie stanowi to jednak przejawu zignorowania w pracach legislacyjnych tego wymiaru odnowy obszarów zdegradowanych. W analizie postaram się wskazać, dlaczego ustawa powinna mieć pozytywny wpływ na stan zachowania zabytkowej łódzkiej tkanki budowlanej.

Śródmieście

Ustawa, podpisana przez Prezydenta RP 27 października br., wejdzie w życie w momencie, w którym wiele samorządów może pochwalić się kilkunastoletnimi doświadczeniami w prowadzeniu działań rewitalizacyjnych. Stworzenie prawnych ram rewitalizacji ma na celu poprawę skuteczności tych działań, a także zapewnienie, aby miały one charakter kompleksowej odnowy, nie zaś fragmentarycznych interwencji. Wynika to z samej definicji rewitalizacji, będącej procesem kompleksowym, prowadzonym za pomocą zintegrowanych działań adresujących wszystkie problemy obszaru zdegradowanego.

Od obszaru zdegradowanego do obszaru rewitalizacji

Obszar zdegradowany identyfikuje się w gminie poszukując negatywnych zjawisk – przede wszystkim w sferze społecznej (bezrobocie, ubóstwo, przestępczość), jednak obligatoryjne jest ustalenie, że obok tych zjawisk występują inne przejawy kryzysu, w szczególności w sferze technicznej (degradacja stanu technicznego obiektów budowlanych). Gmina ma obowiązek wyłonić z całości obszaru zdegradowanego tę jego część, którą charakteryzuje największe nasilenie negatywnych zjawisk oraz która ma istotne znaczenie dla jej rozwoju. Ta część stanowić będzie obszar rewitalizacji, na którym prowadzone będą dalsze działania wynikające z ustawy. Kryteria te pozwalają na uwzględnienie problemów stanu technicznego zabytkowej tkanki przy wyznaczaniu obszaru rewitalizacji, pamiętać należy jednak o jego ograniczeniu do 20% powierzchni gminy zamieszkałej przez maksymalnie 30% mieszkańców.

Co jednak zrobić z obszarami, na których problemy społeczne – z uwagi na brak mieszkańców – nie występują? Rozwiązaniem może być zastosowanie art. 10 ust. 3, który pozwala na włączenie terenów poprzemysłowych do obszaru rewitalizacji, jeżeli działania możliwe do przeprowadzenia na nich przyczynią się lepszego przebiegu całej rewitalizacji. Zatem objęcie obszarem rewitalizacji np. Uniontexu nie może nastąpić w sposób dowolny, lecz być powiązane z planowanym rozwojem na tym obszarze szeroko rozumianych funkcji służących mieszkańcom.

Copy of IMG_8923Gminny Program Rewitalizacji

Rewitalizacja prowadzona jest w oparciu o dokument strategiczny – gminny program rewitalizacji (GPR), w którym zawiera się opis przedsięwzięć rewitalizacyjnych – zarówno skonkretyzowanych, jak i nie mających na etapie sporządzania GPR konkretnego wymiaru finansowego i czasowego. Zawarcie w GPR przedsięwzięcia jest podstawą do stosowania wobec niego specjalnych rozwiązań ustawy. W opracowaniu projektu Programu uczestniczy wojewódzki konserwator zabytków, opiniując jego rozwiązania. Większość tych rozwiązań dotyczy sfery nieruchomościowej, warto zatem wskazać te, które będą miały pozytywny wpływ na zabytkową tkankę.

Ustawa przewiduje, że obowiązujące przed jej wejściem w życie programy rewitalizacji będą mogły być przekształcone tak, aby można było nadać im status GPR. Stanie się to w szybszej niż normalna procedurze, opisanej w art. 52 ustawy. Dopiero po tej „adaptacji” będzie można stosować narzędzia ustawowe.

Nowe narzędzia w rękach miasta

Przede wszystkim zwiększa się kontrola gminy nad stosunkami własnościowymi i zabudową nieruchomości. Instrumenty takie jak prawo pierwokupu wszystkich nieruchomości na obszarze rewitalizacji lub możliwość wprowadzenia zakazu wydawania decyzji o warunkach zabudowy, mogą być wprowadzone już na wczesnym etapie prac (przy ustanowieniu obszaru rewitalizacji). Mogą one zostać przedłużone na czas obowiązywania Specjalnej Strefy Rewitalizacji (SSR), wprowadzanej po przyjęciu GPR. Negatywny wpływ decyzji o warunkach zabudowy został dogłębnie opisany w wielu publikacjach, ograniczenie jej wydawania przywraca zatem realną kontrolę gminy nad procesami inwestycyjnymi na czas do uchwalenia planu miejscowego, na czym skorzystają przede wszystkich warte ochrony układy urbanistyczne, a do takich bez wątpienia należy całe łódzkie Śródmieście i Stare Polesie.

W Strefie obowiązują dodatkowe rozwiązania ułatwiające inwestowanie w przedsięwzięcia zawarte w GPR. Wywłaszczanie nieruchomości o nieustalonym stanie prawnym nie wiąże się z obowiązkiem „zamrożenia” całej kwoty odszkodowania w 10-letnim depozycie sądowym. Ustalenie stron postępowania będzie ułatwione, co ma istotne znaczenie w przypadku nieruchomości, których stan prawny jest trudny do ustalenia. Nowym celem publicznym staje się społeczne budownictwo czynszowe – może to być, przy zastrzeżeniu licznych obostrzeń – możliwość przejęcia przez gminę zaniedbanych nieruchomości mających wartość zabytkową (lecz nie wpisanych do rejestru) i przywrócenie ich do życia.

Instrumentem oczekiwanym przez gminy jest w szczególności możliwość dotowania robót budowlanych i prac konserwatorskich na nieruchomościach nie stanowiących zabytków rejestrowych. Ma to znaczenie zwłaszcza w sytuacji, gdy wartością jest duży układ urbanistyczny, którego poszczególne elementy nie są wpisane do rejestru zabytków, jednak poprawa ich stanu technicznego i estetycznego, a także odtworzenie tych „mniej istotnych” elewacji i detali przyczynia się do zachowania wyjątkowego charakteru. Z kolei dla nieruchomości, których gmina jest współwłaścicielem, wzmocniono jej pozycję w przypadku sporu odnośnie rozpoczęcia prac remontowych.

Narzędzia polityki mieszkaniowej z jednej strony prowadzą do ograniczenia gentryfikacji na obszarze rewitalizacji (za pomocą polityki czynszowej), z drugiej pozwalają gminie na sprawne przeprowadzenie remontów, zwłaszcza o charakterze masowym, tak jak to ma miejsce w programie 100Kamienic. Pojedyncze sprzeciwy lokatorów względem czasowej wyprowadzki nie powinny już paraliżować robót budowlanych, z drugiej strony mieszkańcom zagwarantowano prawo powrotu do wyremontowanych lokali po zakończeniu niezbędnych prac.

Copy of IMG_8857Warto jeszcze wspomnieć o przepisie, który umożliwia nie zwracanie nieruchomości odzyskanych w sporach cywilnych, jeżeli przeznaczono je na cele publiczne. O co chodzi? O mechanizm, w którym po przeprowadzeniu przez gminę kompleksowego remontu cennych nieruchomości, pojawiają się roszczenia dotyczące ich odzyskania przez byłych właścicieli. Część z tych roszczeń jest zasadna, inne – tak jak w Łodzi – kończą się zawiadomieniami o przestępstwie wyłudzenia. Przepis pozwala gminie na zachowanie nieruchomości, a w zamian za nią – na wypłacenie odszkodowania w pieniądzu (lub zaoferowanie innej nieruchomości).

Instrumenty podatkowe

Instrumenty te uzupełniono przepisami podatkowymi, dającymi gminie możliwość wprowadzenia wyższej stawki podatku dla nieruchomości, które w określonym terminie po wejściu w życie planu miejscowego nie zostały zabudowane zgodnie z ustaleniami tego planu. Zweryfikowanie, czy narzędzie to wzmocni presję na sprzedaż nieruchomości trzymanych w celach spekulacyjnych (w tym „dziadoparkingów”), zajmie kilka lat.

Rewitalizacja a planowanie przestrzenne

Ustawa wprowadziła również szczególne narzędzie planowania przestrzennego – miejscowy plan rewitalizacji (MPR), w którym można zawrzeć dodatkowe ustalenia, niedopuszczalne w „normalnym” planie miejscowym. Zwiększają one kontrolę gminy nad przestrzenią, umożliwiając m. in. ustalenie sposobu harmonizowania zabudowy albo elementów organizacji ruchu na drogach publicznych, w tym prawne wprowadzenie obowiązku utrzymania na drodze np. woonerfu. Wzmacniane są regulacje dotyczące obiektów handlowych, które gmina może w MPR normować tak jak na terenie parku kulturowego. Do tego dochodzi możliwość współpracy z inwestorem przy realizacji infrastruktury technicznej, społecznej lub lokali mieszkalnych i usługowych, co warunkować ma zgodę na realizację inwestycji komercyjnej.

Ustawa nie porusza problemu finansowania rewitalizacji, jej uzupełnieniem jest jednak system finansowania tych procesów, głównie ze środków europejskich. Można o tym przeczytać tutaj.

Oceniając z łódzkiej perspektywy, ustawa powinna przyspieszyć i zintensyfikować proces rewitalizacji, obejmujący stosunkowo duży obszar (na pewno będzie on realizowany etapowo, nie sposób bowiem przeprowadzić jednoczesnego przekształcenia wszystkich zdegradowanych kwartałów). Obszar ten stanowi jednocześnie unikalny zespół zabudowy, którego wartość wynika w tym samym stopniu z cech urbanistycznych jak i właściwości poszczególnych obiektów. Można zatem założyć, że intensywny proces rewitalizacji doprowadzi w efekcie do odczuwalnej poprawy stanu zabytkowej zabudowy, niezależnie od statusu poszczególnych obiektów jako zabytków rejestrowych.

Michał Leszczyński

Autor jest członkiem łódzkiego oddziału TOnZ, ustawą o rewitalizacji zajmował się jako legislator na każdym etapie jej powstawania.


Zobacz Towarzystwo Opieki nad Zabytkami w Łodzi na Facebooku