Zebranie przedświąteczne – o zabytkach Piotrkowskiej

Grudzień 7th, 2015

W najbliższą środę, 9 grudnia zapraszamy na ostatnie w tym roku zebranie, tradycyjnie o świątecznym charakterze.

Pod koniec października złożyliśmy u Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków wniosek o wpis do rejestru zabytków kamienic przy ul. Piotrkowskiej pod numerami 10, 41, 52, 56, 57, 70, 71, 80, 84, 85, 87, 89, 102, 107, 108, 111, 113, 121, 123, 125, 136, 145, 149, 152. Obiekty te do tej pory były objęte jedynie nieprecyzyjnym wpisem obszarowym A/48 1971 roku oraz widniały w gminnej ewidencji zabytków. Podczas środowego zebrania przedstawimy historie tych kamienic. Zapraszamy o godz. 17

 

 

Ustawa o rewitalizacji a ochrona zabytków – dwa światy czy efekt synergii?

Listopad 3rd, 2015

Wchodząca za kilka tygodni w życie ustawa o rewitalizacji nie zawiera zapisów wprost odnoszących się do kwestii ochrony zabytków. Nie stanowi to jednak przejawu zignorowania w pracach legislacyjnych tego wymiaru odnowy obszarów zdegradowanych. W analizie postaram się wskazać, dlaczego ustawa powinna mieć pozytywny wpływ na stan zachowania zabytkowej łódzkiej tkanki budowlanej.

Śródmieście

Ustawa, podpisana przez Prezydenta RP 27 października br., wejdzie w życie w momencie, w którym wiele samorządów może pochwalić się kilkunastoletnimi doświadczeniami w prowadzeniu działań rewitalizacyjnych. Stworzenie prawnych ram rewitalizacji ma na celu poprawę skuteczności tych działań, a także zapewnienie, aby miały one charakter kompleksowej odnowy, nie zaś fragmentarycznych interwencji. Wynika to z samej definicji rewitalizacji, będącej procesem kompleksowym, prowadzonym za pomocą zintegrowanych działań adresujących wszystkie problemy obszaru zdegradowanego.

Od obszaru zdegradowanego do obszaru rewitalizacji

Obszar zdegradowany identyfikuje się w gminie poszukując negatywnych zjawisk – przede wszystkim w sferze społecznej (bezrobocie, ubóstwo, przestępczość), jednak obligatoryjne jest ustalenie, że obok tych zjawisk występują inne przejawy kryzysu, w szczególności w sferze technicznej (degradacja stanu technicznego obiektów budowlanych). Gmina ma obowiązek wyłonić z całości obszaru zdegradowanego tę jego część, którą charakteryzuje największe nasilenie negatywnych zjawisk oraz która ma istotne znaczenie dla jej rozwoju. Ta część stanowić będzie obszar rewitalizacji, na którym prowadzone będą dalsze działania wynikające z ustawy. Kryteria te pozwalają na uwzględnienie problemów stanu technicznego zabytkowej tkanki przy wyznaczaniu obszaru rewitalizacji, pamiętać należy jednak o jego ograniczeniu do 20% powierzchni gminy zamieszkałej przez maksymalnie 30% mieszkańców.

Co jednak zrobić z obszarami, na których problemy społeczne – z uwagi na brak mieszkańców – nie występują? Rozwiązaniem może być zastosowanie art. 10 ust. 3, który pozwala na włączenie terenów poprzemysłowych do obszaru rewitalizacji, jeżeli działania możliwe do przeprowadzenia na nich przyczynią się lepszego przebiegu całej rewitalizacji. Zatem objęcie obszarem rewitalizacji np. Uniontexu nie może nastąpić w sposób dowolny, lecz być powiązane z planowanym rozwojem na tym obszarze szeroko rozumianych funkcji służących mieszkańcom.

Copy of IMG_8923Gminny Program Rewitalizacji

Rewitalizacja prowadzona jest w oparciu o dokument strategiczny – gminny program rewitalizacji (GPR), w którym zawiera się opis przedsięwzięć rewitalizacyjnych – zarówno skonkretyzowanych, jak i nie mających na etapie sporządzania GPR konkretnego wymiaru finansowego i czasowego. Zawarcie w GPR przedsięwzięcia jest podstawą do stosowania wobec niego specjalnych rozwiązań ustawy. W opracowaniu projektu Programu uczestniczy wojewódzki konserwator zabytków, opiniując jego rozwiązania. Większość tych rozwiązań dotyczy sfery nieruchomościowej, warto zatem wskazać te, które będą miały pozytywny wpływ na zabytkową tkankę.

Ustawa przewiduje, że obowiązujące przed jej wejściem w życie programy rewitalizacji będą mogły być przekształcone tak, aby można było nadać im status GPR. Stanie się to w szybszej niż normalna procedurze, opisanej w art. 52 ustawy. Dopiero po tej „adaptacji” będzie można stosować narzędzia ustawowe.

Nowe narzędzia w rękach miasta

Przede wszystkim zwiększa się kontrola gminy nad stosunkami własnościowymi i zabudową nieruchomości. Instrumenty takie jak prawo pierwokupu wszystkich nieruchomości na obszarze rewitalizacji lub możliwość wprowadzenia zakazu wydawania decyzji o warunkach zabudowy, mogą być wprowadzone już na wczesnym etapie prac (przy ustanowieniu obszaru rewitalizacji). Mogą one zostać przedłużone na czas obowiązywania Specjalnej Strefy Rewitalizacji (SSR), wprowadzanej po przyjęciu GPR. Negatywny wpływ decyzji o warunkach zabudowy został dogłębnie opisany w wielu publikacjach, ograniczenie jej wydawania przywraca zatem realną kontrolę gminy nad procesami inwestycyjnymi na czas do uchwalenia planu miejscowego, na czym skorzystają przede wszystkich warte ochrony układy urbanistyczne, a do takich bez wątpienia należy całe łódzkie Śródmieście i Stare Polesie.

W Strefie obowiązują dodatkowe rozwiązania ułatwiające inwestowanie w przedsięwzięcia zawarte w GPR. Wywłaszczanie nieruchomości o nieustalonym stanie prawnym nie wiąże się z obowiązkiem „zamrożenia” całej kwoty odszkodowania w 10-letnim depozycie sądowym. Ustalenie stron postępowania będzie ułatwione, co ma istotne znaczenie w przypadku nieruchomości, których stan prawny jest trudny do ustalenia. Nowym celem publicznym staje się społeczne budownictwo czynszowe – może to być, przy zastrzeżeniu licznych obostrzeń – możliwość przejęcia przez gminę zaniedbanych nieruchomości mających wartość zabytkową (lecz nie wpisanych do rejestru) i przywrócenie ich do życia.

Instrumentem oczekiwanym przez gminy jest w szczególności możliwość dotowania robót budowlanych i prac konserwatorskich na nieruchomościach nie stanowiących zabytków rejestrowych. Ma to znaczenie zwłaszcza w sytuacji, gdy wartością jest duży układ urbanistyczny, którego poszczególne elementy nie są wpisane do rejestru zabytków, jednak poprawa ich stanu technicznego i estetycznego, a także odtworzenie tych „mniej istotnych” elewacji i detali przyczynia się do zachowania wyjątkowego charakteru. Z kolei dla nieruchomości, których gmina jest współwłaścicielem, wzmocniono jej pozycję w przypadku sporu odnośnie rozpoczęcia prac remontowych.

Narzędzia polityki mieszkaniowej z jednej strony prowadzą do ograniczenia gentryfikacji na obszarze rewitalizacji (za pomocą polityki czynszowej), z drugiej pozwalają gminie na sprawne przeprowadzenie remontów, zwłaszcza o charakterze masowym, tak jak to ma miejsce w programie 100Kamienic. Pojedyncze sprzeciwy lokatorów względem czasowej wyprowadzki nie powinny już paraliżować robót budowlanych, z drugiej strony mieszkańcom zagwarantowano prawo powrotu do wyremontowanych lokali po zakończeniu niezbędnych prac.

Copy of IMG_8857Warto jeszcze wspomnieć o przepisie, który umożliwia nie zwracanie nieruchomości odzyskanych w sporach cywilnych, jeżeli przeznaczono je na cele publiczne. O co chodzi? O mechanizm, w którym po przeprowadzeniu przez gminę kompleksowego remontu cennych nieruchomości, pojawiają się roszczenia dotyczące ich odzyskania przez byłych właścicieli. Część z tych roszczeń jest zasadna, inne – tak jak w Łodzi – kończą się zawiadomieniami o przestępstwie wyłudzenia. Przepis pozwala gminie na zachowanie nieruchomości, a w zamian za nią – na wypłacenie odszkodowania w pieniądzu (lub zaoferowanie innej nieruchomości).

Instrumenty podatkowe

Instrumenty te uzupełniono przepisami podatkowymi, dającymi gminie możliwość wprowadzenia wyższej stawki podatku dla nieruchomości, które w określonym terminie po wejściu w życie planu miejscowego nie zostały zabudowane zgodnie z ustaleniami tego planu. Zweryfikowanie, czy narzędzie to wzmocni presję na sprzedaż nieruchomości trzymanych w celach spekulacyjnych (w tym „dziadoparkingów”), zajmie kilka lat.

Rewitalizacja a planowanie przestrzenne

Ustawa wprowadziła również szczególne narzędzie planowania przestrzennego – miejscowy plan rewitalizacji (MPR), w którym można zawrzeć dodatkowe ustalenia, niedopuszczalne w „normalnym” planie miejscowym. Zwiększają one kontrolę gminy nad przestrzenią, umożliwiając m. in. ustalenie sposobu harmonizowania zabudowy albo elementów organizacji ruchu na drogach publicznych, w tym prawne wprowadzenie obowiązku utrzymania na drodze np. woonerfu. Wzmacniane są regulacje dotyczące obiektów handlowych, które gmina może w MPR normować tak jak na terenie parku kulturowego. Do tego dochodzi możliwość współpracy z inwestorem przy realizacji infrastruktury technicznej, społecznej lub lokali mieszkalnych i usługowych, co warunkować ma zgodę na realizację inwestycji komercyjnej.

Ustawa nie porusza problemu finansowania rewitalizacji, jej uzupełnieniem jest jednak system finansowania tych procesów, głównie ze środków europejskich. Można o tym przeczytać tutaj.

Oceniając z łódzkiej perspektywy, ustawa powinna przyspieszyć i zintensyfikować proces rewitalizacji, obejmujący stosunkowo duży obszar (na pewno będzie on realizowany etapowo, nie sposób bowiem przeprowadzić jednoczesnego przekształcenia wszystkich zdegradowanych kwartałów). Obszar ten stanowi jednocześnie unikalny zespół zabudowy, którego wartość wynika w tym samym stopniu z cech urbanistycznych jak i właściwości poszczególnych obiektów. Można zatem założyć, że intensywny proces rewitalizacji doprowadzi w efekcie do odczuwalnej poprawy stanu zabytkowej zabudowy, niezależnie od statusu poszczególnych obiektów jako zabytków rejestrowych.

Michał Leszczyński

Autor jest członkiem łódzkiego oddziału TOnZ, ustawą o rewitalizacji zajmował się jako legislator na każdym etapie jej powstawania.

XXI Kwesta na Starym Cmentarzu

Październik 29th, 2015

Sophie BiedermannW najbliższy weekend zachęcamy wszystkich do wsparcia ratowania zabytków Starego Cmentarza przy ul. Ogrodowej w ramach XXI Kwesty.

Podobnie jak w poprzednich latach, kwestowanie odbywać się będzie także w zabytkowym tramwaju Sanok, który kursował będzie w sobotę 31 października od godz. 11 do 15 na trasie Plac Wolności –  Srebrzyńska (pętla Koziny). 

 

Tak było w zeszłym roku – teraz pogoda zapowiada się równie pięknie:

 

Więcej informacji na temat kwesty w komunikacie Towarzystwa Opieki nad Starym Cmentarzem.

 

=========

 

Przypominamy również, że najbliższe spotkanie oddziału odbędzie się wyjątkowo 4 listopada, rozmawiać będziemy o zagadnieniach związanych z remontowaniem obiektów zabytkowych posiadających elewacje kamienne, wapienne i ceglane.

 

Jesienne spacery z TOnZ

Wrzesień 8th, 2015

Jest już dostępny program naszych jesiennych spacerów: 

http://www.tonz.org.pl/lodz/wycieczki-po-lodzi

Przypominamy też o spotkaniach w każdą drugą środę miesiąca:

http://www.tonz.org.pl/lodz/spotkania

Zapraszamy!

Zmarł Jacek Biernacki

Wrzesień 3rd, 2015

Z przykrością informujemy, że w dniu 2 września 2015r. zmarł kolega Jacek Biernacki. Przez 4 kadencje był członkiem zarządu łódzkiego TOnZ (ostatnia w latach 2009-2012), 3-krotnie pełnił funkcję skarbnika. Pracował również w oddziale PTTK w Łodzi. 

Pogrzeb odbędzie się w piątek, 4 września na cmentarzu na Radogoszczu o godz. 10:30.

Na ratunek pałacowi Kellera

Lipiec 28th, 2015

Pałac Rudolfa KelleraZapraszamy do udziału w akcji mającej na celu zwrócenie uwagi na problem zaniedbanego zabytku, znajdującego się przy ul. Gdańskiej 49/53.

Dawny pałacyk Rudolfa Kellera jest w posiadaniu Maxa Ryana, angielskiego aktora, który kupił budynek w 2008 roku i od tamtego czasu nie wykonał w nim żadnych prac. Co gorsza, od wielu miesięcy nie odpowiada na korespondencję wysyłaną przez służby konserwatorskie oraz władze Łodzi.
W ostatnich dniach ktoś usunął z bramy wjazdowej do pałacu zabytkową furtkę. Fakt ten został zgłoszony przez nas pisemnie na policję oraz Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków.

30 lipca (czwartek) w godzinach 11.00 – 20.00 pod pałacem, każdy mieszkaniec Łodzi będzie miał okazję napisać list do właściciela, w którym wyrazi swoje stanowisko wobec zaniedbań jakich dopuścił się wobec cennego obiektu.
Przygotowany wzór listu będzie można przepisać odręcznie aby nadać mu bardziej osobisty charakter lub tylko się pod nim podpisać. List będzie można wysłać także drogą mailową poprzez specjalny formularz.
Pierwsze sto osób, które pojawi się na ul. Gdańskiej w zamian za napisanie listu dostanie od nas specjalny znaczek z wizerunkiem pałacu.

Akcja jest również inauguracją naszego nowego portalu – służącego do monitorowania stanu łódzkich zabytków. Strona dostępna jest pod adresem: http://monitoring.tonz.org.pl/, gromadzi informacje na temat zaniedbywania budynków przez ich właścicieli. Tam też będzie można znaleźć formularz z listem do właściciela.
Chęć uczestnictwa i poparcia wobec naszych działań można zgłosić zapisując się na wydarzenie na portalu Facebook, gdzie od poniedziałkowego popołudnia chęć współdziałania zadeklarowało już tysiąc osób:
https://www.facebook.com/events/116472432029826/

Zachęcamy też do polubienia stworzonej specjalnie na tę okoliczność strony na Facbooku:
https://www.facebook.com/pages/Save-The-Villa/942388562495789?fref=ts

Działanie dofinansowane z środków Programu Animacji Społecznej z środków Unii Europejskiej, Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna 2007 – 2013.

Odwołane zwiedzanie

Czerwiec 12th, 2015

Z przykrością informujemy, że z przyczyn od nas niezależnych musimy odwołać zwiedzanie dawnej willi Teodora Steigerta przy Milionowej w sobotę 13 czerwca.

Niedzielny spacer po części prawosławnej i ewangelickiej Starego Cmentarza odbędzie się bez zmian.

Spacer po Zgierzu

Czerwiec 4th, 2015

W poniedziałek, 8 czerwca w ramach Dni Zgierza zapraszamy na spacer pieszy po Zgierzu „Od Starego do Nowego Miasta”.

W programie zwiedzanie kościoła farnego pod wezwaniem św Katarzyny, Stare Miasto, pl. Jana Pawła II, Ratusz, ul. Długa, domy tkaczy przy Dąbrowskiego i Narutowicza, zwiedzanie Muzeum Miasta Zgierza, Park Kurlturowy Miasto Tkaczy, centrum konserwacji drewna, Nowy Rynek (pl. Kilińskiego). Spacer potrwa ok. 2h.

Zbiórka o godz. 16:00, na przystanku MPK tramwaju nr 46 do Ozorkowa przy kościele św. Katarzyny.

Spacer poprowadzi przewodnik Janusz Królikowski przy udziale zgierskiego społecznego opiekuna zabytków Bohdana Kieszkowskiego.

I Społeczny Kongres Ochrony Zabytków

Maj 26th, 2015

W imieniu Zarządu Głównego Towarzystwa Opieki nad Zabytkami, zapraszamy na:

kongres_zaproszenieI Społeczny Kongres Ochrony Zabytków

w dniu 11 czerwca 2015 r. w Warszawie.

Patronat nad tym wydarzeniem objął Generalny Konserwator Zabytków.

 

I Społeczny Kongres Ochrony Zabytków ma na celu

  • uświadomienia jak istotnie wzrosła liczba stowarzyszeń, fundacji i niesformalizowanych grup mieszkańców dla których idea ochrony dziedzictwa kultury odgrywa ważną rolę w budowaniu lokalnej tożsamości.
  • tworzenie płaszczyzny współdziałania,prezentacja dobrych praktyk,
  • przedstawienie postulatów dotyczących wzmocnienia społecznej opieki nad zabytkami w Polsce.

Od lat dyskutowany jest problem niewydolności systemu ochrony zabytków, jedną z przyczyn jest fakt, że nie wykorzystuje się społecznego zaangażowania w działania ochronne.

 

Zapraszamy do uczestnictwa w Kongresie i prosimy o zaangażowanie się w rozpropagowaniu wśród organizacji i społeczników tego wydarzenia!

Zależy nam aby jak największa reprezentacja organizacji społecznych zagościła w czasie obrad.

Zapraszamy do włączenia się do dyskusji na portalu Kongresu – można też nadsyłać własne wypowiedzi, opisy dobrych praktyk, tezy do dyskusji, itp., które będą tam udostępniane.

Zapraszamy do odwiedzenia strony: kongres.tonz.org.pl, na której znajdą Państwo więcej informacji o I Społecznym Kongresie Ochrony Zabytków oraz formularze zgłoszeniowe. Udział w Kongresie jest bezpłatny.

Kongrs_plakat

Informacja o zmianach w wycieczkach

Maj 20th, 2015

Z przykrością informujemy, że planowana na 23 maja wycieczka starym tramwajem nie odbędzie się w związku z negatywną opinią Zakładu Taboru i Sieci MPK w Łodzi o stanie technicznym torów na trasie planowanej wycieczki.

Z przyczyn niezależnych od Towarzystwa w dniu 30 maja nie zwiedzimy dawnej willi Gustawa Adolfa Schreera ul. Narutowicza 48. Zamiast tego obejrzymy ekletyczną willę Rassalskich przy ul. Wigury 4/6.

Do świeżo wyremontowanej willi Schreera zajrzymy w czerwcu lub lipcu.


Zobacz Towarzystwo Opieki nad Zabytkami w Łodzi na Facebooku